Jarek Kapinski Home Page

Rowerem po Parku Narodowym Orgiejów w Mołdawii, 2019

Przez stulecia południowo-wschodnie rubieże Rzeczypospolitej graniczyły z obszarem dzisiejszej Mołdawii. Na przełomie XIV i XV w. Mołdawia będąc lennem uznawała nad sobą polskie zwierzchnictwo. To tu na bezkresnych stepach nasze rycerstwo toczyło bitwy z Turkami i niestrudzenie ganiało za Tatarzynem. To właśnie tu rozgrywało się wiele scen z Trylogii Henryka Sienkiewicza. Ostatni raz polskie wojsko stacjonowało w Mołdawii podczas I wojny światowej w 1918 roku. Z tym rejonem nierozerwalnie związane są takie nazwiska jak: król Jan III Sobieski, hetman wielki koronny Stanisław Żółkiewski, książę Jeremi Wiśniowiecki oraz generał Józef Haller.
A dziś? Z perspektywy rowerzysty Mołdawia to przede wszystkim kraina serdecznych i uczynnych ludzi, kleistego czarnoziemu, kolców akacji uparcie przebijających rowerowe opony oraz niezliczonej ilości studni z wodą. Studnie są wszędzie - w każdym domostwie, przy wiejskich sklepach, przy przystankach autobusowych, przy kaplicach, na skrajach wsi i na rozstajach dróg. Te starsze posiadają kamienne misy przeznaczone do pojenia koni. Woda w nich w przeciwieństwie do kranówki jest zawsze zdatna do picia bez gotowania.

Położony na Wyżynie Besarabskiej park Orgiejów jest jedynym parkiem narodowym Mołdawii. Został powołany w celu ochrony walorów przyrodniczych i kulturowo-historycznych. Ponad 50% jego powierzchni stanowią lasy liściaste, w których rosną dęby, jesiony, graby, lipy i akacje. Swoim obszarem między innymi obejmuje takie zabytki jak:
- kompleks historyczno - archeologiczny Orheiul Vechi (Stary Orgiejów) wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, w którym znajdują się:
- cerkiew i pozostałości pięciu monastyrów wykutych w skale w formie jaskiń
- cerkiew, ruiny fortyfikacji i ruiny tureckiej łaźni z okresu średniowiecza, oraz
- ruiny dackiej fortyfikacji i murów obronnych z VIII w p.n.e.
- monastyr w Kurkach
- rezerwaty krajobrazowe Tiganesti i Trebujeni
- cerkiew i dawny dwór szlachecki ze starym parkiem w Donici, oraz
- dawny dwór szlachecki z zabudowaniami gospodarczymi i starym parkiem w Ivancei.

Mołdawianie są bardzo gościnni. Podczas odwiedzin gości leje się wino w dużych ilościach, które wytwarza się w każdym domostwie z winogron. Nie dodaje się do niego cukru nie wspominając o jakichkolwiek chemicznych dodatkach. Skutek tego jest taki, że jego spożycie w dowolnej ilości nigdy nie kończy się bólem głowy. Alkohol pije się z jednego dużego kieliszka, który krąży wokół stołu od biesiadnika do biesiadnika. Kobiety piją na równi z mężczyznami. Nie ma zwyczaju wygłaszania toastów, wystarczy krótkie: - Na zdrowie. Zakąskę stanowią plasterki kiełbasy wieprzowej i drobiowej, szaszłyki świeżo grillowane na suszonych kolbach kukurydzy i pokrojony owczy twaróg. W bogatszych domach pojawiają się także rzodkiewki i ogórki pokrojone w plasterki. Nie ma zwyczaju podawania jakiejkolwiek popitki, co z postępem biesiady staje się coraz bardziej uciążliwe. Resztki jedzenia odkłada się wprost na ceracie pokrywającej stół (talerzyki służą tylko dla żywności przeznaczonej do spożycia). Rozmowy prowadzone są po mołdawsku, który praktycznie nie różni się od języka rumuńskiego. Jedynie przekleństwa są bezpośrednimi wstawkami z języka rosyjskiego stanowiącego ich bardzo bogaty zasób. Natomiast języki inne niż rumuński czy rosyjski są tu tak samo przydatne jak język bengalski czy suahili.